حل چالش ثنویت ذهن و عین در حکمت متعالیه ملاصدرا
20 بازدید
محل نشر: معرفت فلسفی، شماره 31، بهار 1390 ص 11
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : گروهی
زبان : فارسی
از دیرباز، مسئله نسبت ذهن و عین ـ و ملاک واقع‏نمایی آن ـ در مکاتب مختلف فلسفی مطرح بوده است. افلاطون واقع‏نماییِ ذهن را براساس «وجود عینی مُثُل، وجود پیشینی نفس، و تذکری بودن معرفت» تبیین کرد. ارسطو نیز وحدت ذهن و عین را در «صور مجرد» جست‏وجو نمود. در جهان اسلام، «تمایز وجود و ماهیت» باعث شد تا تقرر ماهوی بیش از پیش برجسته گردد و معضل وجود ذهنی جدی‏تر پیگیری شود. ابن‏سینا بر این اساس بود که «خدا و عقل فعال» را به عنوان موجوداتِ مجرد، ضامن این حاکویت دانست. نویسندگان این مقاله تلاش می‏کنند نشان دهند ملاصدرا، بهتر از پیشینیان خود، به این مسئله پرداخته است. او ثنویت ذهن و عین را با استفاده از «اصالت وجود، اصل تشکیک در حقیقت وجود، اصل تعلق جعل به وجود، قیام صدوری صور علمیه به نفس و حرکت اشتدادی نفس»، به وحدت می‏رساند. او با استفاده از این اصول، هر دو ساحت ذهن و عین را در حقیقت عینیه واحده وجود به وحدت می‏رساند. تعبیر وی از وجود ذهنی در مرتبه وحدت تشکیکی وجود «وجود ظلی»، و در مرتبه وحدت شخصی وجود «ظهور ظلی» است. کلیدواژگان: : وجود ذهنی، واقع‏نمایی، قیام صدوری، تشکیک در وجود، عقل فعال، صور محض، حقیقت وجود
آدرس اینترنتی