نسبت میان عقلانیت و کرامت انسان در فلسفه ملاصدرا و کانت
20 بازدید
محل نشر: معرفت فلسفی، شماره 24، تابستان 1388 ص 11
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : گروهی
زبان : فارسی
در فلسفه ملاصدرا و کانت، «عقل» عالی‏ترین قوه نفس و «معرفت عقلانی» بالاترین مرحله شناخت است. از نگاه هر دو فیلسوف، عقلانیت یا خردورزی بنیادی‏ترین ویژگی انسان و مبنای کرامت ذاتی اوست؛ با این تفاوت که ملاصدرا عقلانیت نظری، و کانت عقلانیت عملی را معیار اصلی می‏پندارند؛ یعنی از نظر ملاصدرا، شان و کرامت انسان به چیزی است که می‏داند، در حالی که از نظر کانت، شان و کرامت انسان به چیزی است که می‏خواهد. یکی از جلوه‏های عقلانیت در اندیشه این دو فیلسوف، خلاقیت یا همان آفرینشگری است. دو فیلسوف یادشده خلاقیت را، هم در حوزه نظری (در محدوده قوه خیال و عقل) و هم در حوزه عملی، مورد توجه قرار داده‏اند؛ با این تفاوت که در حکمت صدرایی، آفرینشگری انسان در ارتباط با ماورای طبیعت و از راه اتحاد با عقل فعال صورت می‏گیرد، در حالی که در فلسفه کانت، خلاقیت انسان در پیوندی عمیق با استقلال و خودبنیادی اوست، منشا و مبدا متعالی ندارد، و صرفا ریشه در انسانیت و استقلال اراده انسان دارد.
آدرس اینترنتی