اصل مبنایی در حکمت عملی ملاصدرا و اهمیت آن در عصر حاضر
18 بازدید
محل نشر: فصلنامه خردنامه صدرا، شماره 46، زمستان 1385 ص 3
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
بنظر ملاصدرا اساسا هدف حکمت، استکمال نفس است، البته استکمال هر دو قوه نفس چه قوه عقل نظری و چه قوه عقل عملی و هدف استکمال نفس، رسیدن به سعادت است. چنین سخنی اختصاص به ملاصدرا ندارد. سایر فیلسوفان مسلمان هم به پیروی از فیلسوفان یونان به چنین سخنی قایل بوده اند. مساله مهم که منشا تفاوت میان نظر آنهاست، رابطه میان حکمت نظری و حکمت عملی است که در آن نظر مقدم است یا عمل؛ فکر مقدم است یا اراده؛ و یا اساسا تقدم و تاخری در کار نیست. ارسطو خدا را بعنوان «فکر فکر» معرفی می کند. از فلاسفه اسلامی کسانی که در این چارچوب به تفکر فلسفی پرداخته اند و در نتیجه عمل و اراده را امری ثانوی و تبعی تلقی کرده اند، ابونصر فارابی و پس از او شیخ الرییس ابوعلی سینا است. صدرالمتالهین، که در ابعاد نظری و عملی، نگاهی جامع به هستی و انسان دارد نه مانند فارابی و ابن سینا خدا را فاعل بالعنایه می دانست تا علم خدا به نظام احسن وجود را برای تحقق آن کافی بداند و نه مانند سهروردی بود تا معتقد شود که فاعلیت حق تعالی، فاعلیت بالرضاست و علم فعلیش برای تحقق فعل کافی است. از نظر او نه علم، اولی و ذاتی است و نه اراده و فعل، ثانوی و تبعی است. بر اساس چنین نگرشی است که ملاصدرا به بحث از رابطه میان حکمت نظری و عملی می پردازد و نظریاتی کاملا متفاوت با فیلسوفان قبل از خود در مباحث حکمت عملی و فلسفه سیاسی و همچنین صفات رییس اول مدینه ارایه می دهد. تبیین نظریه ملاصدرا در این باب، یعنی در باب رابطه نظر و عمل و نشان دادن نتایج فلسفی آن در حوزه تفکر سیاسی وی در مقایسه با وضعیت موجود در عصر حاضر هدف این مقاله است. کلیدواژگان: : حکمت عملی ، فکر و اراده ، عقلانیت و معنویت ، نظر و عمل ، دین و سیاست ، حق و تکلیف
آدرس اینترنتی